U23 Việt Nam – U23 Hàn Quốc: Đợi một cơn địa chấn ở tứ kết Asiad 20

17 giờ 30 chiều nay trên mặt cỏ Paloma Mizuho ở Nagoya, một cầu thủ cao 1m95 sẽ đứng chôn chân trước vòng cấm U23 Việt Nam. Cậu ta tên Đinh Quang Kiệt. Bốn mươi lăm năm ngồi khán đài rồi ngồi phòng bình luận dạy tôi rằng những trận cầu lớn không mở màn bằng tiếng còi, mà bằng một hình ảnh ai đó vô tình bắt gặp trước giờ bóng lăn. Với tôi, hình ảnh ấy là cái bóng dài của Quang Kiệt đổ xuống vạch 5m50, nơi U23 Hàn Quốc được dự báo sẽ dội bom suốt hai mươi phút đầu. Trong cơn mưa tầm tã, tôi thấy một vì sao chưa ai từng nhìn lên. Nagoya chiều nay có thể không mưa, nhưng cơn bão thì đã được báo trước. Đây là tứ kết môn bóng đá nam Asiad 20. Đội quân của huấn luyện viên Đinh Hồng Vinh bước vào trận với tư cách kẻ dưới cơ rõ rệt. Phía Hàn Quốc, họ gọi về những cái tên đang thi đấu ở châu Âu và dùng trọn ba suất quá tuổi mà điều lệ cho phép. Việt Nam không dùng suất quá tuổi nào. Số không ấy không phải tình cờ, nó là một lựa chọn. Ban huấn luyện đặt cược vào lứa trẻ, vào một chu kỳ dài, thay vì mua kết quả bằng kinh nghiệm. Lựa chọn ấy đáng tôn trọng, và cũng đáng lo. Ở một trận đấu mà thể lực bị đem ra tra tấn, kinh nghiệm là tấm khiên mỏng nhất mà một đội bóng có thể thiếu. Tôi từng ngồi lại hai tiếng sau một trận hạng Nhất vô danh chỉ để xem lại băng ghi hình, đếm từng lần chạm bóng của một cầu thủ mười chín tuổi. Thói quen đó theo tôi đến tận bây giờ. Và khi băng hình Asiad 20 của Việt Nam chạy qua màn hình, tôi nhận ra một mẫu hình lặp đi lặp lại: đội bóng của Đinh Hồng Vinh chịu đựng. Họ không tranh bóng tầm cao, không đẩy hàng thủ lên, không đòi hỏi quyền kiểm soát. Họ lùi về, giữ cự ly, chờ đối phương mất bóng rồi bung ra bằng một đường chuyền dọc duy nhất. Đó là mô hình khối thấp cộng chuyển đổi trạng thái, thứ vũ khí kinh điển của kẻ yếu. Nó không mới, và nó chỉ hiệu quả khi hai điều kiện được bảo đảm: kỷ luật cự ly và hiệu suất dứt điểm. Hàn Quốc thì ngược lại. Họ sẽ đá nhanh, đá rát, và theo dự báo của chính giới chuyên môn xứ kim chi, họ sẽ hành hạ thể lực Việt Nam. Bóng đá Hàn Quốc từ lâu đã được định danh bằng cường độ và sức mạnh thể chất. Với một đội hình có cầu thủ châu Âu trong biên chế, cường độ ấy còn cao hơn một bậc. Bài toán chiến thuật vì thế được đặt ra gọn ghẽ: sức bền của Việt Nam đối đầu nhịp độ và không chiến của Hàn Quốc. Trong bài toán ấy, Đinh Quang Kiệt là quân cờ hai vai. Cao 1m95, cậu là lá chắn cho mọi quả tạt từ hai biên. Nhưng khi Việt Nam cần một bàn, cậu có thể được đẩy lên làm mục tiêu. Một trung vệ kiêm tiền đạo mục tiêu là giải pháp của kẻ cùng đường, và việc nó xuất hiện trong kế hoạch cho thấy ban huấn luyện ý thức rõ giới hạn của mình trong bóng sống. Nó cũng chỉ ra con đường khả dĩ nhất để Việt Nam ghi bàn: bóng chết. Một quả phạt góc, một quả phạt cố định, một cú đánh đầu ở vạch 5m50. Nguyễn Quốc Việt là đầu bên kia của sợi dây. Cậu từng ghi bàn vào lưới U23 Hàn Quốc tại vòng chung kết U23 châu Á hồi tháng Giêng, và cậu nói thẳng mong muốn lặp lại điều đó. Tôi quý sự thẳng thắn ấy. Nhưng tôi cũng biết rằng khi hy vọng của cả một nền bóng đá dồn lên vai một tiền đạo trẻ, mỗi đường bóng đến chân cậu đều nặng thêm một gam áp lực. Đây là chỗ tôi muốn đi ngược lại đám đông. Người ta đang bàn nhiều về hàng công Hàn Quốc. Nhưng điểm mù thật sự nằm ở phía áp lực tâm lý, và nó nghiêng về phía Việt Nam theo cách ít ai để ý. Luật Hàn Quốc quy định huy chương vàng Asiad hoặc huy chương Olympic là tấm vé miễn nghĩa vụ quân sự. Đó là động cơ cá nhân khổng lồ, và nó biến trận này thành trận bắt buộc phải thắng với các cầu thủ Hàn Quốc. Việt Nam thì không bắt buộc phải thắng. Khi một bên đá bằng nỗi sợ và bên kia đá bằng sự tự do, sân cỏ không còn là bài toán lực lượng thuần túy nữa. Nhưng tôi cũng phải nói thẳng một điều không khoan nhượng: việc thiếu vắng hoàn toàn cầu thủ quá tuổi là một bất lợi cấu trúc thật sự, không phải chi tiết nhỏ. Trong khoảnh khắc đội bóng cần một người giữ nhịp, cần một cái đầu lạnh để phá vỡ thế trận đang trôi dạt, Việt Nam không có ai để gọi. Và ký ức về trận thắng Hàn Quốc hồi tháng Giêng là một mẫu số quá nhỏ để dựng lên niềm tin. Đối thủ của chiều nay khác đối thủ của tháng Giêng. Một trận thắng phản công là kết quả có phương sai cao; nó không phải một công thức có thể sao chép. Nếu phải chọn một biến số quyết định, tôi chọn phút thứ bảy mươi. Cơn bão không đánh gục Việt Nam trong hai mươi phút đầu, khối thấp đủ sức chịu đựng điều đó. Nó đánh gục ở đoạn cuối, khi cơ đùi đã cháy và mỗi bước chạy đổi hướng đều phải trả giá. Đó là khoảng thời gian Hàn Quốc sẽ tăng tốc, và cũng là lúc một trung vệ 1m95 phải quyết định mình đứng ở đâu. Một trận đấu không bao giờ chỉ là 90 phút. Nó là cả một đời người nén lại. Ở tuổi 61, tôi vẫn tin trận đấu đẹp nhất là trận đấu chưa từng diễn ra. Nhưng chiều nay, trên mặt cỏ Nagoya, có một cậu bé 1m95 sắp viết chương đầu tiên của cuốn truyện mà không ai biết kết cục. Trái bóng không biết nói dối, nhưng nó biết kể chuyện.